Επί σαράντα εννέα χρόνια όλοι επικαλούνταν ένα χαμένο σύγγραμμα ως ιδρυτικό κείμενο της «Ομάδας Έψιλον». Δεν ήταν χαμένο. Ήταν στο ράφι της Εθνικής Βιβλιοθήκης, καταχωρημένο με λάθος όνομα. Και δεν λέει τίποτα από όσα του αποδίδουν.

0. Το ράφι

Η εγγραφή 152321 του καταλόγου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος αναφέρει έναν συγγραφέα ονόματι Λεοντοφρύδη. Ο άνθρωπος λεγόταν Λευκοφρύδης. Το εξώφυλλο του βιβλίου το γράφει τρεις φορές, μαζί με τη διεύθυνσή του και την ιδιότητά του: δικηγόρος.

Το τεκμήριο φέρει τον αριθμό GR-AtEVE-B158807 και καταγράφεται στην Ελληνική Βιβλιογραφία ως GR770/77. Στη σελίδα δικαιωμάτων υπάρχουν δύο χειρόγραφοι αριθμοί κατάθεσης, 163/18-3-1977 και 184/24-3-1977. Διακόσιες είκοσι τέσσερις σελίδες, είκοσι ένα εκατοστά, ιδιωτική έκδοση, Μάρτιος 1977. Τίτλος: ΚΟΣΜΟΣΚΑΦΟΣ ΣΤΑ-ΓΥΡΟ ΕΨΙΛΟΝ / ΤΟ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ. Ο κατάλογος εξομαλύνει και τον τίτλο, μετατρέποντας το λογοπαίγνιο «Στα-γυρο» — με τα Στάγειρα — σε «στα γύρω», και το «Οργάνων Όργανο» σε «Οργάνιον».

Το βιβλίο βρίσκεται εκεί από τον Μάρτιο του 1977. Έχει ταξιθετικό αριθμό. Εμφανίζεται στον δημόσιο κατάλογο. Το ζητάς και σου το φέρνουν.

Αυτή η τελευταία πρόταση είναι η είδηση. Διότι σε ολόκληρη τη βιβλιογραφία που έχει γραφτεί για την «Ομάδα Έψιλον» — ελληνική και διεθνή, δημοσιογραφική και πανεπιστημιακή — το βιβλίο αυτό περιγράφεται με μία και μόνη λέξη: αποσυρμένο. Αποσύρθηκε γρήγορα μετά την έκδοση. Κατασχέθηκε. Εξαφανίστηκε. Η λέξη επαναλαμβάνεται σε άρθρα, σε ιστολόγια, σε εγκυκλοπαίδειες, και τελικά σε κεφάλαιο ακαδημαϊκού τόμου διεθνούς εκδοτικού οίκου.

Κανείς από όσους το έγραψαν δεν φαίνεται να πήγε να το ζητήσει.

1. Τι λέει σήμερα ο κόσμος

Η αγγλόφωνη Wikipedia ανοίγει το λήμμα Epsilon Team με μια πρόταση που έχει αντιγραφεί σε δεκάδες γλώσσες και ιστότοπους: η ομάδα περιγράφηκε για πρώτη φορά σε βιβλίο του 1977 και αποτελείται από επιφανείς Έλληνες που κατέχουν μυστική γνώση εξωγήινης προέλευσης.

Το λήμμα συνεχίζει: δημιουργός της μυθολογίας ήταν ο συγγραφέας Γιώργος Λευκοφρύδης· εμπνεύστηκε από το Περί του Ε του εν Δελφοίς του Πλουτάρχου στη δεκαετία του 1960· το 1977 δημοσίευσε το βιβλίο όπου ισχυρίζεται ότι ο Αριστοτέλης ήταν εξωγήινος από το άστρο Μι του αστερισμού του Λαγού· περιέγραψε την ύπαρξη μυστικής εταιρείας επιφανών Ελλήνων· το βιβλίο του αποσύρθηκε γρήγορα.

Η ελληνική δημοσιογραφία λέει το ίδιο, με παραλλαγές. Η LiFO το 2015, το Pronews, το Πάρε-Δώσε, δεκάδες αναδημοσιεύσεις: το 1977 ο Λευκοφρύδης καταθέτει το σύγγραμμά του, ο Κεραμυδάς τον τοποθετεί στην «Ομάδα Κατράκη» — υποομάδα των Έψιλον, αποτελούμενη από πυρηνικούς φυσικούς.

Και η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία λέει το ίδιο, με περισσότερες υποσημειώσεις. Το κεφάλαιο του Tao T. Makeeff «Was Aristotle an Anti-Semitic Alien?», στον συλλογικό τόμο Handbook of Conspiracy Theory and Contemporary Religion της Brill (2018, σ. 361-388), είναι η μοναδική εκτενής επιστημονική πραγμάτευση του φαινομένου στα αγγλικά. Στη σελίδα 371 γράφει ότι οι πρώιμες απαρχές της σημερινής μυθολογίας ανάγονται στην έκδοση του 1977· ότι ο Λευκοφρύδης, κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες, ανέπτυξε θεωρία περί της Ομάδας Έψιλον ως μυστικής εταιρείας επιφανών Ελλήνων που προστάτευαν τα συμφέροντα του ελληνικού λαού· ότι η ιδέα διευρύνθηκε με την αναφορά σε υποδιαίρεση ονόματι Ομάδα Κατράκη, αποτελούμενη από φυσικούς επιστήμονες και πυρηνικούς· και ότι το βιβλίο αποσύρθηκε γρήγορα μετά την έκδοση.

Τέσσερις ισχυρισμοί. Κανένας δεν αντέχει.

2. Τι λέει πράγματι το βιβλίο

Ας ξεκαθαριστεί κάτι αμέσως, γιατί το θέμα είναι μολυσματικό και η διόρθωση θα παρερμηνευθεί: το βιβλίο του 1977 είναι παραλήρημα.

Ο Λευκοφρύδης υποστηρίζει ότι το αριστοτελικό Όργανον είναι κρυπτογράφημα, ότι το αποκωδικοποίησε, και ότι από την αποκωδικοποίηση προκύπτει πως ο Αριστοτέλης και ο πατέρας του Νικόμαχος έφτασαν στη Γη από άλλο αστρικό σύστημα, διανύοντας διακόσια ενενήντα τέσσερα έτη φωτός σε επτά ώρες. Μιλά για πυρηνικό φορτίο, για «διμοιρία διαστημοπλοίων», για εξωγήινους με τέσσερα δάχτυλα. Η μέθοδός του είναι ένα αμάλγαμα: ερμηνεία του αυθεντικού κειμένου, αναδιάταξη λέξεων, απαρίθμηση, σχεδιασμοί επί χάρτου, μαθηματικοί κανόνες που αποδίδει στον Αριστοτέλη, ελεύθερη ερμηνεία συμβόλων της Γραμμικής, αλληγορία κατά το πρότυπο του Έριχ φον Ντένικεν.

Είναι, με άλλα λόγια, ο Ντένικεν εφαρμοσμένος στον Αριστοτέλη. Η διόρθωση που ακολουθεί δεν αθωώνει το βιβλίο. Αρνείται μόνο να του φορτώσει και όσα δεν είπε.

Και δεν είπε τα εξής.

Το «Έψιλον» του τίτλου δεν είναι όνομα οργάνωσης. Είναι γράμμα Bayer — αστρονομικός προσδιορισμός άστρου. Ο Λευκοφρύδης, ξεκινώντας από τη γεωμετρία του αετώματος του απολλώνιου ναού των Δελφών, αντιστοιχεί σε αυτό δύο άστρα του αστερισμού του Λαγού: το Έψιλον και το Μι. Και τα δύο, ρητά, το ένα δίπλα στο άλλο. Ο τίτλος του βιβλίου κρατά το πρώτο.

Η διεθνής βιβλιογραφία κράτησε το δεύτερο. Πρόκειται για λεπτομέρεια με δυσανάλογη σημασία: το «άστρο Μι» είναι το μοναδικό στοιχείο που δεν θα μπορούσε να ανακτηθεί από περίληψη — άρα το μοναδικό ίχνος κάποιας επαφής με το υλικό — και ταυτόχρονα το στοιχείο που διαγράφει ακριβώς το γράμμα πάνω στο οποίο στηρίζεται όλη η κατοπινή οικοδόμηση.

Δεν υπάρχει Ομάδα Έψιλον. Δεν υπάρχει μυστική εταιρεία επιφανών Ελλήνων. Δεν υπάρχει σύγχρονη οργάνωση οποιουδήποτε είδους. Το πλησιέστερο που περιέχει το βιβλίο είναι μια αναφορά σε «λέσχη Κοσμοναυτῶν» στη σελίδα 205 — και το να δει κανείς σε αυτήν το σπέρμα της μετέπειτα μυθολογίας είναι ερμηνεία, όχι εύρημα.

Δεν υπάρχει Ομάδα Κατράκη. Το όνομα δεν εμφανίζεται πουθενά.

Αυτοί οι αρνητικοί ισχυρισμοί ελέγχονται μηχανικά, σε κείμενο διακοσίων τριάντα χιλιάδων χαρακτήρων, από οποιονδήποτε διαθέτει το βιβλίο. Έλεγχος που κανείς δεν έκανε.

3. Ο άνθρωπος που είπε «όχι»

Υπάρχει και δεύτερος μάρτυρας, και είναι ο ίδιος ο Λευκοφρύδης.

Σε βιβλίο του 2001 — Το Αίνιγμα των Έψιλον, του Κωνσταντίνου Κούρου — καταγράφεται συνάντηση με τον συγγραφέα στον Χολαργό. Ο Κούρος επαληθεύει στοιχεία που όντως υπάρχουν στο βιβλίο του 1977: τις ημερομηνίες κατάθεσης, την ανακοίνωση της 28ης Ιουνίου 1976. Και καταγράφει την απάντηση του Λευκοφρύδη στο ερώτημα για την Ομάδα Έψιλον: δεν γνωρίζει Ομάδα Κατράκη, δεν γνωρίζει Ομάδα Έψιλον, και όσοι τον επικαλούνται δεν είχαν ποτέ οντότητα.

Η δήλωση κυκλοφορεί στο ελληνικό διαδίκτυο τουλάχιστον από το 2013. Η LiFO την αναφέρει. Το Pronews την αναφέρει. Το Πάρε-Δώσε την αναφέρει. Το kefaloniapress την αναφέρει.

Η επιστημονική βιβλιογραφία δεν την αναφέρει πουθενά.

Αυτή η ασυμμετρία αξίζει να σταθεί κανείς πάνω της. Δεν πρόκειται για δυσπρόσιτο τεκμήριο σε ξεχασμένο αρχείο. Πρόκειται για πληροφορία που το λαϊκό στρώμα διακινεί επί δεκατρία χρόνια και που η ακαδημαϊκή επεξεργασία του ίδιου υλικού δεν συνάντησε ποτέ — παρότι, όπως θα φανεί, άντλησε από ακριβώς αυτό το στρώμα.

Είναι δίκαιο να προστεθεί ότι ο ίδιος ο Κούρος δεν σταματά στην άρνηση. Αμέσως μετά, «χάριν αντικειμενικότητας», προσθέτει από «πολύ έγκυρη πηγή» ότι ο Λευκοφρύδης υπήρξε μέλος κάποιας κλειστής ολιγομελούς ομάδας με γιατρούς και καθηγητές Πολυτεχνείου, και αναρωτιέται αν ήταν η Ομάδα Κατράκη «παρά τις διαψεύσεις». Είναι το ακριβές σημείο όπου η διάψευση ενσωματώνεται στον μύθο αντί να τον σταματήσει: η άρνηση του μάρτυρα γίνεται, στην οικονομία της συνωμοσιολογίας, μία ακόμη ένδειξη μυστικότητας.

4. Πού γεννήθηκε πράγματι η ομάδα

Αν όχι το 1977, πότε;

Η επικρατούσα αφήγηση θέλει τον κρίκο να είναι ο Ιωάννης Φουράκης, με το βιβλίο του 1989. Στη διεθνή βιβλιογραφία ο τίτλος αποδίδεται ως Minymata ton Delfon — «Μηνύματα των Δελφών».

Το βιβλίο δεν λέγεται έτσι. Λέγεται Τα Προμηνύματα των Δελφών και ο Σιωνιστικός Πύθων. Λείπει το πρόθεμα, και λείπει ολόκληρο το δεύτερο σκέλος του τίτλου — δηλαδή ακριβώς το αντισημιτικό, που είναι και το αντικείμενο του κεφαλαίου που τον παραθέτει.

Τι περιέχει πράγματι; Ο όρος «ΕΨΙΛΟΝ» εμφανίζεται περίπου είκοσι δύο φορές. Ο Φουράκης δηλώνει ρητά ότι δεν θα κάνει «συγκεκριμένη αναφορά» στους Ε. Οι Ε του είναι άνθρωποι κατά αίμα, όχι εξωγήινοι. Η γενεαλογία που δίνει είναι εντελώς άλλη: μυστική ομάδα «ΦΟΙΒΟΣ» του 1865, Σουλιώτης-Νικολαΐδης και Ίων Δραγούμης το 1918, «888» στη δεκαετία του ‘50, ΠΑ.Κ.Ε.Α.Δ. στη δεκαετία του ‘60, συγχώνευση σε «ΕΨΙΛΟΝ» στις αρχές του ‘70. Καμία παραπομπή για κανέναν κρίκο.

Και καμία αναφορά στον Λευκοφρύδη. Το λεξικό του 1977 — κοσμοσκάφος, Λαγός, Νικόμαχος, αποκρυπτογράφηση του Οργάνου, διακόσια ενενήντα τέσσερα έτη φωτός — έχει μηδενική παρουσία στα Προμηνύματα.

Η μόνη κοινή τους αφετηρία είναι ο Πλούταρχος. Και οι δύο ξεκινούν από το Περί του Ε του εν Δελφοίς. Ο ένας το κάνει διαστημόπλοιο, ο άλλος το κάνει αίμα, Αμφικτυονία και Σιωνισμό. Ίδιο σημείο εκκίνησης, ασύμβατοι κλάδοι.

Ο κρίκος «1977 → 1989» δεν υπάρχει στα κείμενα.

Πού υπάρχει; Στο 1996. Στο βιβλίο Ομάδα Ε του Ανέστη Κεραμυδά, πρώην αξιωματικού του εμπορικού ναυτικού από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος δήλωνε ο ίδιος μέλος της οργάνωσης. Εκεί συντελείται η σύντηξη: Έλληνες από «άλλη Γη», Σιωνιστές ως απόγονοι κατοίκων του άστρου του Όφεως εναντίον απογόνων του Λαγού, ο Φόβος και ο Δείμος ως διαστημόπλοια, ο πρώτος ναός των Δελφών ως σκάφος με πιλοτήριο το άδυτο, ο Αριστοτέλης που «ζει ακόμη» και θα φτάσει στον πλανήτη του Λαγού το 2012. Εκεί τοποθετείται και ο Λευκοφρύδης στην «Ομάδα Κατράκη». Και εκεί διατυπώνεται, για πρώτη φορά, ο ισχυρισμός ότι το βιβλίο του 1977 αποσύρθηκε.

Ο Κεραμυδάς πέθανε το 2009. Οι προβλέψεις του — ναοί του Δωδεκαθέου από το 2001, άφιξη του Αριστοτέλη το 2012, τελικός θρίαμβος έως το τέλος της δεκαετίας του 2010 — έχουν όλες παρέλθει αδιάψευστα αδιάψευστες.

Η αφήγηση όμως επιβίωσε. Και κάτι ακόμη: απέκτησε πιστοποίηση.

5. Η αλυσίδα

Το πεδίο είναι μικρότερο απ’ όσο φαντάζεται κανείς. Ο ίδιος ο Makeeff το γράφει στη σελίδα 369 του κεφαλαίου του: υπάρχει αξιοσημείωτη έλλειψη επιστημονικής έρευνας για τις θεωρίες περί Ομάδας Έψιλον, οι οποίες — από όσο γνωρίζει — έχουν συζητηθεί μόνο από τον «Kalozoides» (2012: 177-199), ενώ ο Makrides αναφέρει εν παρόδω τον Φουράκη. Στη σελίδα 370 δηλώνει ότι η μελέτη του βασίζεται στο έργο του Kalozoides, σε συνδυασμό με βιβλία, άρθρα εφημερίδων, συνεντεύξεις, ιστότοπους, ιστολόγια, κανάλια YouTube και φόρουμ συζητήσεων.

Ποιος είναι ο Kalozoides; Η βιβλιογραφία του ίδιου τόμου το αποκαλύπτει: «Kalozoides, A. [S Chaitow.]». Πρόκειται για την Sasha Chaitow, και το κείμενο είναι κεφάλαιο με τίτλο «Hellenic Neopaganism and Radical Politics in Twenty-First Century Greece», στον τόμο Esotericism, Religion and Politics (New Cultures Press, 2012).

Το κεφάλαιο δεν αφορά τον Λευκοφρύδη. Δεν αφορά καν πρωτίστως την Ομάδα Έψιλον. Αφορά τον ελληνικό νεοπαγανισμό. Η ενότητα «Omada Epsilon» καταλαμβάνει τέσσερις σελίδες, από τη 184 έως την 187, και ανοίγει δηλώνοντας ότι πρόκειται για θεωρία για την οποία δεν υπάρχει τεκμηρίωση, ότι οι αφηγήσεις είναι ασυνάρτητες και οι συνεντεύξεις κρυπτικές, και ότι καμία δεν είναι επαληθεύσιμη.

Η αλυσίδα, πλήρης, έχει ως εξής:

Κεραμυδάς 1996 (πιστός, αυτοανακηρυγμένο μέλος) → Chaitow 2012 (τέσσερις σελίδες, με ρητή δήλωση μη επαληθευσιμότητας) → Makeeff 2018 (Brill, χωρίς τις επιφυλάξεις) → Wikipedia → όλα τα υπόλοιπα.

Ένα σημείο αστοχίας. Και πίσω από αυτό, τελικά, ένας πιστός.

6. Η μετάθεση

Εδώ βρίσκεται το εύρημα, και είναι συγκεκριμένο.

Οι τρεις κρίσιμες προτάσεις της σελίδας 371 του Makeeff — η ανάπτυξη θεωρίας περί μυστικής εταιρείας, η Ομάδα Κατράκη ως υποδιαίρεση, η απόσυρση του βιβλίου — φέρουν όλες την ίδια παραπομπή: Kalozoides 2012: 186. Η ίδια παραπομπή στηρίζει και τον ισχυρισμό ότι ο Κεραμυδάς εμπνεύστηκε από το «προγραμματικό» βιβλίο του Λευκοφρύδη.

Τι υπάρχει στη σελίδα 186;

Η Chaitow εισάγει τον Λευκοφρύδη ως «μία περίεργη περίπτωση» μέσα σε κατάλογο ασυνάρτητων αφηγήσεων. Αναφέρει τη «θεωρία του κώδικα του Αριστοτέλη», τον αστερισμό του Λαγού, τον ισχυρισμό ότι ο Αριστοτέλης έφτασε στη Γη με σκάφος και κωδικοποίησε την τεχνολογία του στα Οργανικά. Γράφει ότι ο Λευκοφρύδης απέσυρε ο ίδιος το βιβλίο για άγνωστους λόγους, σχεδόν αμέσως μετά την έκδοση, και ότι την υπόθεση ανέλαβαν ο Ανέστης Κεραμυδάς και ο Γιώργος Γκιόλβας, του οποίου ο Λευκοφρύδης υπήρξε δικηγόρος.

Αυτό είναι όλο.

Καμία Ομάδα Κατράκη — η λέξη δεν εμφανίζεται στις σελίδες 184-187. Καμία «μυστική εταιρεία επιφανών Ελλήνων» αποδιδόμενη στον Λευκοφρύδη. Κανένα «άστρο Μι»: η Chaitow γράφει σκέτο «αστερισμός του Λαγού».

Πού λοιπόν βρίσκεται η μυστική εταιρεία επιφανών Ελλήνων;

Στη σελίδα 185. Και αποδίδεται στον Φουράκη.

Εκεί η Chaitow περιγράφει τον Φουράκη ως τον επιδραστικότερο υποκινητή του εψιλονικού μύθου και συνοψίζει τη θέση του: μια ελληνική εκδοχή Μεγάλης Λευκής Αδελφότητας, με μέλη σε καίριες πολιτικές και στρατιωτικές θέσεις, που χειραγωγούν τη γεωπολιτική κατάσταση ώστε ο ελληνισμός να ανακτήσει κάποτε την «πρέπουσα» θέση του ως κυρίαρχος πολιτισμός του πλανήτη. Η επόμενη παράγραφος ανοίγει με τη φράση «Following Fourakis» — μετά τον Φουράκη — και περνά στην επόμενη ομάδα συγγραφέων.

Το περιεχόμενο της παραγράφου του Φουράκη εμφανίζεται, στο κεφάλαιο του 2018, ως περιεχόμενο της παραγράφου του Λευκοφρύδη — με παραπομπή στη σελίδα όπου βρίσκεται ο Λευκοφρύδης. Δύο γειτονικές παράγραφοι συνέπτυξαν σε μία, και η χρονολογική προτεραιότητα αντιστράφηκε: αυτό που η πηγή αποδίδει στο 1989 μεταφέρθηκε στο 1977, και το 1977 έγινε αφετηρία.

Ταυτόχρονα εξαφανίζονται δύο ρητοί δείκτες αβεβαιότητας. Η φράση «καμία δεν είναι επαληθεύσιμη» δεν μεταφέρεται. Και η ενεργητική διατύπωση «απέσυρε ο ίδιος, για άγνωστους λόγους» γίνεται παθητική: «το βιβλίο αποσύρθηκε γρήγορα μετά την έκδοση». Η παθητική φωνή αφήνει ανοιχτό το ερώτημα ποιος το απέσυρε — και ανοίγει τον δρόμο στην εκδοχή περί κατάσχεσης, που κυκλοφορεί έκτοτε αβασάνιστα.

Υπάρχει μια εύλογη εξήγηση για μέρος της σύγχυσης, και δικαιοσύνη επιβάλλει να αναφερθεί: η ίδια σελίδα 185 πληροφορεί ότι το πρώτο βιβλίο του Φουράκη, οι Σιωνιστικές Συνωμοσίες, εκδόθηκε επίσης το 1977 και βρίσκεται πλέον στην ενδέκατη έκδοση. Δύο διαφορετικά βιβλία του 1977 σε δύο γειτονικές σελίδες. Η φράση «οι πρώιμες απαρχές ανάγονται στην έκδοση του 1977» αποκτά έτσι γενεσιουργό αιτία που δεν απαιτεί να αποδοθεί σε κανέναν πρόθεση.

Και υπάρχει ένα επιμέρους που επαληθεύεται πλήρως: η υποσημείωση 28 του Makeeff, ότι ο Γκιόλβας γνώριζε τον Λευκοφρύδη επειδή ο τελευταίος υπήρξε δικηγόρος του, υπάρχει αυτολεξεί στη σελίδα 186. Είναι η μόνη πρόταση της ενότητας που στέκει όπως γράφτηκε.

Τέλος, υπάρχει μια εσωτερική ένδειξη ότι το βιβλίο του 1977 δεν βρέθηκε ποτέ σε χέρια. Στην υποσημείωση 19 ο τίτλος μεταγράφεται ως «To Organon Organo tou Aristoteli»· στη βιβλιογραφία, τριάντα σελίδες παρακάτω, ως «To Organon Organon tou Aristoteli». Δύο διαφορετικές αποδόσεις του ίδιου τίτλου μέσα στο ίδιο κείμενο. Ως εκδότης δηλώνεται «Athens: Athina», ενώ πρόκειται για ιδιωτική έκδοση. Ο αστερισμός μένει αμετάφραστος ως «Lagos» — όχι Lepus. Και ο υπότιτλος «The Researcher» δεν αντιστοιχεί σε τίποτε που φέρει το αντίτυπο.

7. Η σιωπή που δεν σχολίασε κανείς

Υπάρχει μια αντίφαση στο κέντρο του αφηγήματος που η βιβλιογραφία δεν έχει θέσει ποτέ ως ερώτημα.

Ο Δαυλός (1982-2008) υπήρξε το κεντρικό έντυπο του ελληνοκεντρικού χώρου — η ραχοκοκαλιά της μη μαρξιστικής και μη ελληνοχριστιανικής αφήγησης για την αρχαιότητα. Αν ο εψιλονισμός είχε ιδεολογική μήτρα, εκεί θα την αναζητούσε κανείς. Και όντως, η αγγλόφωνη Wikipedia γράφει ότι το φαινόμενο είναι παρόν σε κύκλους που επιδιώκουν τη σύντηξη χριστιανισμού και πνευματικής ελληνικότητας, «notably the magazine Daulos».

Η πηγή που επικαλείται για τη φράση αυτή δεν την περιέχει. Ο Makeeff, στην υποσημείωση 15, αναπαράγει τον Makrides (2009: 269) για την κατηγορία των «anti-Romeic Hellenocentrics» και σημειώνει μόνο ότι η θέση της ομάδας του Δαυλού είναι υπορρήτως αντισημιτική και ότι είχε προτείνει στην Ιερά Σύνοδο την απάλειψη της Παλαιάς Διαθήκης από τον κανόνα. Στη σελίδα 375 ο Δαυλός αναφέρεται αποκλειστικά για τα ψευδοαρχαιολογικά άρθρα περί πυραμίδων των αρχών του ‘90. Πουθενά δεν υποστηρίζεται ότι το περιοδικό διακινούσε εψιλονισμό.

Η σχέση είναι πιο σύνθετη και πιο ενδιαφέρουσα. Στο τεύχος 80-81 (Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1988), σε άρθρο του Αποστόλου Γατσιά, ο Φουράκης συνιστάται ονομαστικά στους αναγνώστες, με τίτλο έργου, μαζί με τον Ιωάννη Πασσά και τον Κωνσταντίνο Πλεύρη, ως «αντίδοτο» στους «Φοινικιστές». Ο Δαυλός λοιπόν γνώριζε τον Φουράκη ήδη το 1988, ένα έτος πριν τα Προμηνύματα, και τον προωθούσε — στο αντισημιτικό σκέλος του.

Το εψιλονικό-εξωγήινο σκέλος είναι άλλη υπόθεση. Η επιλεκτικότητα αυτή — ενσωμάτωση της μιας πτυχής, μη υιοθέτηση της άλλης, από τον ίδιο εκδοτικό πυρήνα — είναι το είδος διάκρισης που η κατηγορία «ελληνοκεντρισμός» ισοπεδώνει. Στην ακαδημαϊκή επεξεργασία, ο Λάμπρου, ο Φουράκης, ο Χαρδαβέλλας, ο Λιακόπουλος και η Χρυσή Αυγή μπαίνουν στον ίδιο σάκο και ο σάκος πουλιέται ως γενεαλογία. Η διάκριση που έκανε ο ίδιος ο χώρος για τον εαυτό του δεν καταγράφηκε ποτέ.

Η εξήγηση δεν χρειάζεται να είναι σκοτεινή. Μετά το 2012 η ζήτηση στις δημοσιεύσεις ήταν «εξηγήστε μας τη Χρυσή Αυγή», και οι Έψιλον ήταν το γραφικό εξάρτημα που δίνει χρώμα σε ένα κεφάλαιο. Κανείς δεν μελετούσε τη διάδοση· μελετούσαν τη σημασία. Και η διάδοση είναι ακριβώς εκεί που κρύβονται οι αντιφάσεις.

8. Γιατί συνέβη

Είναι εύκολο να διαβαστεί το παραπάνω ως κατηγορητήριο εναντίον δύο ερευνητών. Θα ήταν λάθος, και λάθος με συνέπειες, γιατί το φαινόμενο είναι δομικό.

Ο Makeeff δηλώνει ρητά τα όριά του: η πραγμάτευσή του, γράφει, μπορεί να φανεί αποσπασματική και δεν αποτελεί εξαντλητική επισκόπηση· πολλά από τα βιβλία είναι εξαντλημένα και αυτό δυσχεραίνει τη μελέτη. Το κεφάλαιο γράφτηκε από υποψήφιο διδάκτορα εν μέσω συγγραφής διατριβής σε εντελώς άλλο θέμα — τον ελληνικό νεοπαγανισμό — και είναι η πρώτη σοβαρή απόπειρα χαρτογράφησης ενός πεδίου που κανείς δεν είχε αγγίξει. Αυτό δεν είναι αμέλεια· είναι η κανονική κατάσταση της πρωτοπόρας εργασίας.

Η Chaitow, με τη σειρά της, έγραψε τέσσερις σελίδες παρέκβασης μέσα σε κείμενο για άλλο αντικείμενο, και δήλωσε καθαρά ότι τίποτε από όσα αναφέρει δεν επαληθεύεται. Το κείμενό της δεν ισχυρίστηκε ποτέ αυτό που του αποδόθηκε.

Το ενδιαφέρον δεν είναι ότι κάποιος έκανε λάθος. Είναι ποιο λάθος έγινε.

Το «χαμένο ιδρυτικό κείμενο» είναι κλασικό αφηγηματικό στοιχείο κάθε εσωτερικής παράδοσης. Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο νομιμοποιείται η προσάρτηση: αν το βιβλίο είναι απρόσιτο, ό,τι λέει ο μυημένος ότι περιέχει, περιέχει. Ο Κεραμυδάς χρειαζόταν την απόσυρση για να έχει μυστήριο. Και ένας αυτοεκδότης που σχεδίαζε δεύτερο, τρίτο, τέταρτο και πέμπτο βιβλίο — όπως ρητά προαναγγέλλει το ίδιο το αντίτυπο — και δεν έβγαλε κανένα, δεν «αποσύρει»· εγκαταλείπει.

Οι ερευνητές που κατέγραψαν την απόσυρση ως ιστορικό γεγονός δεν περιέγραψαν αυτόν τον μηχανισμό. Τον εκτέλεσαν. Πήραν την εσωτερική αφήγηση του πεδίου — το βιβλίο χάθηκε, το περιεχόμενό του είναι αυτό που λέμε εμείς — και την κατέθεσαν ως ιστορία, με παραπομπές. Από εκείνη τη στιγμή η Ομάδα Έψιλον απέκτησε ακαδημαϊκά πιστοποιημένη γενεαλογία που φτάνει στο 1977: πιστοποίηση που ο Κεραμυδάς δεν θα μπορούσε ποτέ να δώσει στον εαυτό του.

Και το ελεγκτικό εργαλείο ήταν διαθέσιμο εξαρχής. Η Εθνική Βιβλιοθήκη δεν είναι δυσπρόσιτο αρχείο. Είναι η πρώτη βιβλιοθήκη που ανοίγει κάθε Έλληνας ερευνητής. Δεν πρόκειται για κενό λόγω δυσκολίας πρόσβασης· πρόκειται για κενό λόγω αποδοχής του ισχυρισμού απροσιτότητας χωρίς έλεγχο — που είναι, με ακρίβεια, το γνωσιολογικό σφάλμα που το πεδίο θεωρεί ότι μελετά στους πιστούς της Ομάδας Έψιλον.

9. Τι μένει

Τρεις άνθρωποι, σε τρεις δεκαετίες, χρησιμοποίησαν το ίδιο κεφαλαίο γράμμα για τρεις ασύμβατους λόγους. Ένας δικηγόρος που νόμιζε ότι αποκωδικοποίησε τον Αριστοτέλη. Ένας αντισημίτης δημοσιογράφος που έχτιζε μυθολογία αίματος. Ένας πρώην ναυτικός στη Θεσσαλονίκη που τους κόλλησε μαζί επειδή του βόλευε αφηγηματικά.

Η «παράδοση» είναι η κόλλα.

Ό,τι απομένει είναι ένα ερώτημα που δεν αφορά την Ομάδα Έψιλον: πόσα ακόμη κείμενα κυκλοφορούν στη βιβλιογραφία ως «χαμένα», «αποσυρμένα» ή «δυσεύρετα», με το περιεχόμενό τους να το βεβαιώνουν όσοι είχαν συμφέρον να το βεβαιώσουν; Ο έλεγχος, στην προκειμένη περίπτωση, κόστισε μία επίσκεψη σε δημόσια βιβλιοθήκη και μία αίτηση δανεισμού.

10. Σημείωμα μεθόδου

Το πρωτογενές υλικό αυτής της έρευνας είναι τρία βιβλία και ένα περιοδικό σώμα.

Λευκοφρύδης 1977. Χρησιμοποιήθηκε σάρωση 221 φύλλων χωρίς επίπεδο κειμένου, με καταγεγραμμένο SHA-256, από την οποία παρήχθη πλήρης μεταγραφή. Η μεταγραφή δεν έγινε με OCR: οι σελίδες αποδόθηκαν σε εικόνα και μεταγράφηκαν οπτικά από γλωσσικό μοντέλο. Η διάκριση έχει σημασία και δηλώνεται ρητά — το OCR αποτυγχάνει θορυβωδώς, παράγοντας αναγνωρίσιμα σκουπίδια· η οπτική μεταγραφή από μοντέλο αποτυγχάνει σιωπηλά, παράγοντας εύλογο και λανθασμένο κείμενο. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο εφαρμόστηκε αντιπαραβολή δύο ανεξάρτητων μαρτύρων — της οπτικής μεταγραφής και OCR νεότερης επανέκδοσης — σε επίπεδο φθόγγου, με ατομική κρίση κάθε διαφωνίας πάνω στην εικόνα της σάρωσης στα εγγενή 300 dpi. Η επανέκδοση λειτούργησε αποκλειστικά ως ανιχνευτής διαφορών, ποτέ ως διαιτητής: παρεμβαίνει στο κείμενο και εκσυγχρονίζει.

Κάθε χαρακτήρας της μεταγραφής είναι είτε επιβεβαιωμένος από δύο ανεξάρτητους μάρτυρες, είτε κριμένος ατομικά πάνω στη σάρωση, είτε ρητά σημειωμένος ως άλυτος. Το κείμενο ελέγχθηκε στη συνέχεια επί του κατατεθειμένου αντιτύπου της ΕΒΕ.

Δύο διευκρινίσεις για την έκταση. Πρώτον, το τυπωμένο βιβλίο παραλείπει τους αριθμούς σελίδων 188, 202 και 223· η παράλειψη ανήκει στην έκδοση, όχι στη σάρωση ούτε στη μεταγραφή, και επιβεβαιώθηκε στο φυσικό αντίτυπο. Δεύτερον, τέσσερα σημεία δεν αποδίδονται ως κείμενο επειδή δεν είναι κείμενο: οι σειρές αρχαϊκών και ανεστραμμένων χαρακτήρων των σελίδων 218-219, το πλέγμα της σελίδας 207 με χειρόγραφες ενδείξεις, οι αλληλουχίες ημιγραμμάτων των σελίδων 220-221, και οι χειρόγραφες λεζάντες των έντεκα σχεδίων. Κανένα από αυτά δεν είναι συνεχές πεζό κείμενο και κανένα δεν επηρεάζει τους αρνητικούς ισχυρισμούς της έρευνας.

Chaitow (ως «Kalozoides») 2012. Οι σελίδες 184-187 φωτογραφήθηκαν από φυσικό αντίτυπο και αντιπαραβλήθηκαν με τις παραπομπές του κεφαλαίου του 2018.

Makeeff 2018. Ολόκληρο το κεφάλαιο, σελίδες 361-388 του τόμου της Brill.

Φουράκης 1989. OCR πλήρους αντιτύπου, με σημαντικό θόρυβο· τα ευρήματα που αφορούν παρουσία ή απουσία όρων επαληθεύτηκαν με κανονικοποιημένη αναζήτηση ανεκτική σε συγχύσεις χαρακτήρων.

Δαυλός. Το τεύχος 80-81, Αυγούστου-Σεπτεμβρίου 1988, εξετάστηκε ως προς τη σελίδα 4585 και το άρθρο στο οποίο ανήκει. Γενικότεροι ποσοτικοί ισχυρισμοί για το σύνολο της περιόδου 1982-2008 δεν διατυπώνονται εδώ, καθώς η ποιότητα της ψηφιοποίησης δεν επιτρέπει ασφαλή αρνητικά ευρήματα.